پنجشنبه اول اسفند امسال براي من يك روز تاريخي بود! در اين روز در مجمع عالي حكمت اسلامي قرار بود،‌ بين دو نماينده شاخص دو ديدگاه فعال فعلي در تاريخ اسلام (كه من نام آنها را ديدگاه عالمانه و ديدگاه عوامانه مي خوانم. مي شود آن را تشيع اعتدالي و تشيع سنتي نيز ناميد) مناظره اي برگزار شود.

عنوان جلسه‌ (نقد نظريه تطور تاريخي معجزه نگاري در اماميه) بود. نظريه پرداز جناب اقاي دكتر نعمت الله صفري فروشاني و ناقدين جناب آقايان سيد محمد حسيني قزويني و سيد كاظم طباطبايي بودند.

من در ابتدا يك معرفي كلي از اين افراد را مي آورم تا بهتر بتوانيد فضاي جلسه را ترسيم كنيد.

دكتر صفري از محققان برجسته تاريخ اسلام و  كسي است كه در حوزه علميه قم مشهور به مبارزه با غلو و غاليان هستند،‌ چرا را كه عمر خود را در اين راه يعني مبارزه با مباحث غلو و روايات ضعيف فضايل امامان و مباحثي از اين قبيل گذاشته است. خلاصه ديدگاههاي ايشان اين است كه نمي توان صرفا با تكيه بر رواياتي كه جعلي و ساختگي بودن آنها كاملا واضح و آشكار است، فضايل امامان را ترويج كرد،‌چون اين راه در كوتاه مدت جواب مي دهد ولي در درازمدت نمي توان جواب تناقض هاي آشكار اين گونه روايات را كه اكثرا مخالف قران يا عقل هستند را به مخاطبين داد.

ايشان انساني بسيار متواضع و خوش برخورد هستند. تقريبا مي توانم بگويم تمام افرادي مثل من كه افتخار شاگردي ايشان را داشته اند،‌ مريد روحيه اخلاقي و علمي ايشان هستند.

اما ناقدين:

1-آقاي سيد محمد حسيني قزويني: از افراد فعال در برخورد با شبهات وهابيت و اهل سنت و مدير سايت موسسه ولي عصر (عج) و از افراد نزديك به قشر سنتي حوزه.

2- سيدكاظم طباطبايي: از محققان دانشگاه دارالحديث و متخصص در مطالعات تاريخي و حديثي.

اين جلسه با توجه به اين كه پيش بيني مي شد،‌ مباحث جنجالي در آن نمود داشته باشد، به صورت خصوصي برگزار شد يعني تنها افرادي كه دعوت شده بودند،‌ حق حضور در جلسه را داشتند.

من خودم خيلي مشتاق حضور در جلسه بودم،‌ چون اين جلسه رزم آورد دو ديدگاه مهم تاريخ اسلام مي دانستم و  الحق كه دو طرف مناظره آقايان صفري و حسيني هر دو از برجسته ترين افراد مكتب خود بودند.

اما هيچ گاه فكر نمي كردم كه در عمل اين قدر بين اين دو نفر تفاوت علمي باشد. من تا اين روز فكر مي كردم كه افراد قشر سنتي واقعا با رويكرد علمي مخالف مباحث جديد تاريخي هستند،‌ اما در پايان اين مناظره با قاطيت تمام به اين نتيجه رسيدم كه حق با طيف اعتدالي است و سنتي ها صرفا از روي احساسات و نه مباحث علمي مخالف نگاه تاريخي به فضايل اهل بيت هستند.

انشاالله در پست بعدي مباحث مطرح شده در جلسه را خواهم آورد.

دومین کتاب مفید درباره شناخت تحریفات عاشورا و قیام کربلا:

عاشورا، عزاداری، تحریفات

تصحیح و ویرایش محمد علی کوشا، به کوشش مجمع مدرسین و محققین حوزه علمیه قم، چاپ دوم قم، صحیفه خرد، 1386.

این کتاب مجموعه مقالات و مصاحبه های مختلفی درباره آسیب شناسی عزاداری هاست.

عناوین بعضی از مقالات:

تحریفات و عوامل آن: استاد مرتضی مطهری

عاشورا مظلومیتی مضاعف: استاد محمد رضا حکیمی

عزاداری های نامشروع (التنزیه لاعمال الشبیه): علامه سید محسن امین عاملی ترجمه جلال آل احمد

اصلاح سوگواری: شیخ عباس قمی

نگاهی به عزاداری های حسینی: سید محمد علی ایازی

بدعت قمه زنی: محمد اسفندیاری

خرافه زدایی از عاشورا: حسن رهبری

بایدها و نبایدهای عزاداری: ناصر باقری بیدهندی

از مرثیه تا تعزیه: غلامرضا گلی زواره

مصاحبه با اساتید: محمد هادی معرفت- سید حسین موسوی تبریزی- یوسفی غروی- سید ضیاء مرتضوی- نظری منفرد

از امروز می خواهم  کتابهای مفید درباره شناخت تحریفات عاشورا و نیز منبع شناسی تاریخی قیام امام حسین (ع) را معرفی کنم.

مطمئن هستم که برای همه جالب خواهد بود.

اول: عاشورا پژوهی

تالیف محمد صحتی سردرودی، چاپ اول، قم، انتشارات خادم الرضا، 1384.

این کتاب که با عنوان فرعی رویکردی به تحریف شناسی تاریخ امام حسین(ع) منتشر شده مجموعه مقالات و تحقیقات چندین ساله نویسنده کتاب است. 

قسمتی از عناوین کتاب:

ماخذ شناسی تاریخ امام حسین

   کتابهای تحریف ساز _ کتابهای تحریف ستیز

عاشورا در آینه آرا و اندیشه ها

   عاشورا از دیدگاه اهل سنت_ هدف های امام حسین (ع) از منظر علمای شیعه

تحریف شناسی تاریخ امام حسین(ع) و عاشورا

   عوامل و انگیزه های تحریف_ بازخوانی چند حدیث مشهور پیرامون عاشورا_ باز اندیشی در تحریف شناسی

به نظر بنده، این کتاب بسیار خواندنی و پر محتواست. در جای جای آن می توان زحمات نویسنده را لمس کرد.

مطالعه کتاب را به همه محققان، خطبا و مداحان توصیه می کنم.

امشب یک سایت جالب را معرفی می کنم: حلقه کاتبان

این سایت مجموعه چند وبلاگ نویسندگان مختلف با رویکرد کتابشناسی و تراث پژوهی است. نسخه شناسی، شناخت نویسندگان، بررسی آرا وافکار مولفان و ... از موضوعات مقالات نویسندگان حلقه کاتبان است.

افرادی چون حسن انصاری، سید محمد رضا جلالی، محمد کاظم رحمتی (که من افتخار شاگردی ایشان را داشته ام)، محمد آصف فکرت و ... از نویسندگان این مقالات هستند.

این هم نشانی این سایت:

http://www.kateban.com/

دكتر غلامعلي رجایي:

در حوادث چند هفته‏اي غزه مظلوم كه ديدن برخي صحنه‏هاي قتل و كشتار مردم بي پناه آن، قلب هر انسان آزاده و دردمندي را به درد می‎آورد، برخي عبرت‏هاي تلخ و شيرين نهفته، آشكار شد كه به مواردي از آنها اشاره می‎شود:

1 ـ در يك نگاه كلي، حوادث اخير غزه، سطح آگاهي جهانيان را نسبت به ظلم وستم رژيم‏هاي جبار و ستمگر افزايش داد آنها با ديدن صحنه‏هاي كشتار لحظه به لحظه مردم غزه به ‏اين باور تلخ رسيده‏اند كه در جهان معاصري كه همه رژيم‏هاي سياسي موجود در آن ادعاي آزادي و برابري انسان‏ها را دارند، يك رژيم جعلي تا چه اندازه می‎تواند وحشيانه و ددمنشانه به نسل كشي همنوعان آنها بپردازد و هيچ صدايي از مجامع بين‏المللي شنيده نشود.
به گمان اين كمترين، جامعه جهاني در حادثه غزه، تكليف خود را با مجامع بين‏المللي حقوق بشر و حتي رژيم‏هاي سياسي و به ويژه در اروپا و امريكا ـ كه بيشتر از بقيه جوامع به گزاف لاف حقوق بشر می‎زنند ـ به درستي دريافته است و اين نااميدي مقدمه و بستر بسيار مناسبي براي يك انقلاب جهاني به رهبري آخرين بازمانده از نسل خاتم پيامبران حضرت مهدي ـ عجل الله تعالي فرجه الشريف ـ است؛ اين كمترين شكي در مقدمه بودن حوادث غزه با فراهم شدن مقدمات ‌ظهور آن حضرت ندارد.

2- نااميدي جوامع عرب از نحوه موضع‏گيري رژيم‏هاي خود و به ويژه رژيم‏هايي مانند مصر و عربستان كه نقش پدرخوانده را براي بيست و چند كشور عربي دارند، در برابر مسأله غزه از درس‏ها و عبرت‏هاي حوادث تلخ غزه است.

گمان نمی‎كنم طنين فرياد آن زن شهيد و مجروح داده غزه‏اي به ‏اين زودي در گوش جوامع عربي و علما و انديشمندان و سياسيون و روشنفكران و سردمداران كشورهاي عربي محو بشود كه با چشماني اشكبار می‎گفت: وينكم يا عرب؟ اي عرب‏ها كجاييد؟ و خروشي كه زن ديگري بر سر فرمانروايان عرب كشيد و گفت: واي بر عرب و مراد او از اين فرياد، سكوت خفت‏باري بود كه بیشتر زمامداران عرب پيشه كرده و در پنهان با رژيم قاتل اسرائيلي در ريشه‏كن كردن حماس ـ كه تنها نهاد محبوب مردم فلسطين است ـ ساخته‎اند.


ادامه مطلب

در ادامه پست قبلی درباره جعلی بودن داستان طفلان مسلم، مقاله دکتر غلامعلی رجایی را به نقل از سایت آفتاب می اورم: اين روزها همزمان با برگزاري مراسم عزاي حسيني بحث‌هاي گوناگوني پيرامون سريال‌هاي تاريخي صداوسيما و بويژه طفلان مسلم در محافل مختلف مطرح مي‌شود. گمان نمي‌كنم كسي در به تصوير كشيدن قطعه‌هايي از تاريخ ايران و اسلام و تأثير آن بر دامنه آگاهي‌هاي جامعه ما و بويژه نسل جواني كه با تاريخ ملك و مكتب خود آشنايي اندكي دارد، كمترين ترديدي داشته باشد و هم از اين جهت است كه بايد به اين رويكرد صدا و سيما با ديده تحسين نگريست و به انتظار كارهاي جذاب تر و فاخرتر تهيه كنندگان اين مجموعه‌ها نشست. جداي از اين مسأله، بحث مهم نحوه نگرش تهيه‌كنندگان سريال‌هاي تاريخي به مسأله تاريخ است. اگر اين نگرش مطابق با واقع و بر مبناي حقيقت نباشد نه تنها بر ذهن مخاطب اثر منفي خواهد داشت، بلكه بايد مدت‌هاي طولاني همه و همه كار و تلاش كنند تا بخشي از اثرات منفي اين نگرش نادرست را در مورد قطعاتي از تاريخ بي‌اثر نمايند. حال اگر رسانه ملي به موضوعي بپردازد كه از اساس مبناي درستي ندارد، بعيد است حتي با كاري مداوم و در زماني مستمر بتوان اثرات تخريبي آن را از افكار جامعه زدود. از اين مقوله است سريال «طفلان مسلم» ـ عليه السلام ـ كه در نزد اصحاب تاريخ و خبرگان حوزه تاريخ اسلامي از تحريفات مسلم مرتبط با فاجعه جانگداز عاشوراست. اگر اين ادعا بر خوانندگان عزيزي كه كمتر مطالعات تاريخي دارند گران آمده باشد، بايد عرض كرد كه متأسفانه از اين دست مقولات و موضوعات در تاريخ اسلام و بويژه در سده‌هاي نخست آن كم نبوده و نيست. يكي از آثار پژوهشي ارجمند در اين زمينه تلاش مرحوم علامه مرتضي عسكري (ره) درباره افشاي جعليات تاريخي صدر اسلام است. آن مرحوم در تحقيقي كه به چاپ رسيده، از وجود يكصد و پنجاه صحابه ساختگي و جعلي براي پيامبر گرامي اسلام كه اصلا وجود خارجي نداشته‌اند و راويان آنها را ساخته و از زبانشان روايت‌هايي را از رسول گرامي اسلام نقل كرده‌اند، خبر داده است. مرحوم علامه در يك كتاب مستقل درباره شخصي به نام عبدالله بن سبا ـ كه برخي از اهل سنت او را صحابه پيامبر دانسته و رشد و نماي مذهب شيعه را منتسب به او مي‌دانند ـ در تحقيق عالمانه‌اي اثبات نمود، اساسا چنين فردي وجود خارجي نداشته است!
ادامه مطلب

پخش سریال طفلان مسلم از تلویزیون سبب شد، محققان تاریخ به بررسی تاریخی این قضیه بپردازند. از آن جمله می توان به دکتر حجت الله جودکی و دکتر غلامعلی رجایی که هر دو از اساتید تاریخ هستند، اشاره کرد. هر دو این بزرگوران با بررسی دقیق تاریخی این قضیه به این نتیجه رسیده اند، که داستان طفلان مسلم بی پایه و اساس بوده و آن را باید در شمار تحریفات عاشورا به شمار آورد. من برای تکمیل بحث خودم، متن کامل هر دو مقاله را در این جا می آورم. ابتدا مقاله جناب حجت الله جودکی به نقل از روزنامه اعتماد دوشنبه 16 دی ماه 1387: امام علي(ع) فرمودند؛اعقلوا الخبر اذا سمعتموه عقل رعايه لاعقل روايه، فان رواه العلم کثير و رعاته قليل.چون خبري شنيديد آن را از روي تدبر و انديشه دريابيد نه از روي نقل لفظ آن، زيرا نقل کنندگان علم بسيارند و انديشه کنندگان در آن اندک.1 به استثناي قرآن، در کليه منابعي که به عنوان ميراث اسلامي به ما رسيده، آفت «تحريف» رسوخ کرده است. تحريف، کاستي ها، فزوني ها و دگرگوني متون به جا مانده را شامل مي شود. منابع يادشده شامل کتب تاريخ، سيره، حديث و روايت، مقاتل، مغازي، خراج، انساب، فتوح، رجال و کلام، مسالک و ممالک و... هستند.علل تحريف هم متفاوت بوده است، از جمله آنها مي توان به حب و بغض شديد جناح هاي مختلف مسلمان و گرايش هاي سياسي آنها، غلو، عدم توجه به کتاب خدا و سنت واقعي پيامبر(ص)، ظلم و ستم خلفاي اموي و عباسي و تلاش براي بقاي خلافت با مقدس جلوه دادن آن، مکتوب نشدن حوادث و روايات در زمان اتفاق و نقل شفاهي آنها، دست هاي عوامل بيگانه از اسلام و مهم تر از همه گستره وسيع جهل اشاره کرد.برخي از مسلمانان براي مقابله با «تحريف» راهکارهايي ارائه دادند که «علم درايه و رجال» يکي از آنهاست که تا اندازه يي در پالايش منابع روايي و رفع شک و شبهه موثر واقع شد.سابقه مبارزه با تحريف به زمان پيامبر(ص) مي رسد. تاکيد قرآن بر دقت در اخبار فاسقان نشانگر اين امر است. يîا أîيٌïهîا الٌîذًينî آمîنïوا إًن جîاءکïمٍ فîاسًقى بًنîبîأي فîتîبîيٌîنïوا أîن تïصًيبïوا قîوٍمًا بًجîهîالîه فîتïصٍبًحïوا عîلîي مîا فîعîلٍتïمٍ نîادًمًينî2 همچنين از قول پيامبر(ص) نقل شده «حديث ما را با کتاب خدا بسنجيد، اگر با قرآن همخوان بود، بپذيريد و اگر با قرآن مخالف بود، آن را به دور اندازيد.» بحث تحريف در منابع اسلامي مختص شيعه و سني نيست، بلکه کليه کتب ميراث اسلامي را دربر مي گيرد. همچنين غلو و تقدس گرايي از راهکارهاي عمده گسترش تحريف در ميان مسلمانان بوده است.3 سيدجعفر شهيدي در پاسخ به سوالي در مورد تحريف تاريخ اسلام مي گويد؛ «تاريخ اسلام به ويژه سده اول و دوم هجري بايد با ديد عميق و دقيقي مطالعه و پژوهش شود. بسياري از مواردي که در کتاب ها آمده است، داراي تحريف است. چون قدرت در دست کساني بوده که خيلي به حقايق اسلامي روي خوش نداشتند و تاريخ نگارها هم مي خواستند رضايت صاحبان قدرت را جلب بکنند. بنابراين در مورد تاريخ اين دوره داستان هايي ديده مي شود که جزء واقعيت هاي تاريخي نيست.
ادامه مطلب

در پست قبلی اشاره ای کردم به سریال طفلان مسلم که الان در حال پخش است. و اینکه این سریال کارشناس تاریخی نداشته و محتوای سریال خیالبافی بیش نیست.

در این پست مطلب را با توضیح بیشتری می آورم.

هر چند اصل شهادت دو طفل در منابع کهنی مانند امالی صدوق آمده، اما در هیچ کتاب تاریخی چنین دبدبه و کبکبه ای که دو طفل اسیر میشوند و شریح قاضی آنها را تحویل می دهد و داستان عشقی دو جوان و تلاش آنان برای آزادی دو طفل همه اش خیالبافی است.

البته داستان عشقی که در همه سریالها برای جذابیت اضافه میشود و کاری هم برایش نمی توان کرد، اما چطور میشود در میان این همه شخصیت خیالی، شخصیت تاریخی معروفی همچون شریح قاضی را هم اضافه کرد و حتی به عنوان تحویل دهنده این دو طفل و عامل اصلی شهادت آنان از او یاد کرد؟

در این که شریح یک شخصیت منفی تاریخی است، شکی نیست، چرا که او بود که با شهادت دروغ به نفع عبیدالله بن زیاد باعث شد، افراد قبیله هانی بن عروه نتوانند او را آزاد کنند و بعد هانی که یکی از یاران اصلی مسلم بن عقیل بود به دست عبیدالله به شهادت رسید.اما این دلیل نمی شود که به دلخواه خودمان تاریخ بسازیم. اما می بینیم این نقش منفی شریح سبب شده که با جعل داستانی او را به صدور فتوای قتل امام حسین (ع) متهم شود. در دروغ بودن این قضیه شکی نیست، چون این داستان از اواخر حکومت قاجاریه معروف شده و قبل از آن در هیچ منبع تاریخی حتی در کتابهای ضعیف هم این مطلب نیامده است. ( برای اطلاع بیشتر بنگرید: تحقیق درباره اول اربعین سیدالشهداء از شهید آیت الله قاضی طباطبایی صص 61 تا 64- تحریف شناسی عاشورا و تاریخ امام حسین (ع) از محمد صحتی سرد رودی ص 155 به بعد.

حالا هم صدا وسیما با سریال طفلان مسلم یک تحریف دیگری به زندگانی این شخصیت اضافه کرد و خون طفلان مسلم را هم بر گردن او گذاشت.

یک نکته جالب دیگر این که حرف من را درباره نداشتن کارشناس تاریخی تایید می کنه این است که در انتهای تیتراژ پایانی که فهرست منابع را معرفی می کند، آن قدر کلیشه ای است که حتی نام منبعی همچون حیاه الامام حسین باقر شریف القرشی را باقر الاشریف معرفی می کند و این نشان می دهد که اصلا به این منابع رجوع نشده است.

کمترین آسیب چنین اقدامی در صدا وسیما این است که خیلی زود این داستان های ساختگی تبدیل به تحلیل های تاریخی میشود، باور کنید هنوز پخش این سریال شروع نشده، خود رییس سازمان صداو سیما براساس محتویات این سریال تحلیل تاریخی از شخصیت شریح کرده است. این عین سخنان جناب ضرغامی است:

در سریال "طفلان مسلم"، نقش "قاضی شُریح" برجسته است و می تواند به عنوان نمادی از یك عالم درباری و خودفریفته كه فریفته جاه و مقام دنیاست، در هر عصر و زمانه، الگویی برای روشنگری در جامعه باشد.

ضرغامی گفت: من از خطبا و مبلّغان عزیزی كه در این ایّام، در مجالس مختلف به هدایت و ارشاد مردم می پردازند، تقاضا می كنم همزمان با پخش این مجموعه تلویزیونی كه میلیون ها نفر به صورت عینی و موثّر، عملكرد شریح قاضی را در شهادت مظلومانه جانگداز " طفلان مسلم" می بینند، درباره ویژگی های این شخصیت تاریخی و موضوع پراهمیّت "عوام و خواص"، آن گونه كه رهبر معظّم انقلاب تبیین نموده اند، روشنگری كنند.

منبع:  http://www.irinn.ir/Default.aspx?TabId=15&nid=117540

سال به سال دریغ از پارسال!

قبلا برای ساخت سریالهای تلویزیونی از اساتیدی مثل مرحوم دکتر شهیدی، یا جناب دکتر آیینه وند یا جناب رسول جعفریان استفاده میشد.

اما امسال در ساخت سریال طفلان مسلم از هیچ متخصص تاریخی استفاده نشده است. در انتهای سریال در تیتراژ اون از شخصی به نام حجه الاسلام قدوسی به عنوان کارشناس مذهبی نام برده شده که مطمئنا میشه گفت متخصص تاریخ نبوده. چون اگر بود عمرا می گذاشت چنین خیالبافی هایی به نام سریال تاریخی ساخته بشه

امیدوارم از لینک مقالات درباره غدیر استفاده کرده باشید.

امروز لینک دانشنامه امام حسین (ع) را هم از سایت حوزه نت می گذارم. شما می تونید با این لینک به متن صدها مقاله درباره امام حسین (ع) دسترسی داشته باشید. موضوعات این دانشنامه به این شرح است: (اعداد داخل پرانتز تعداد مقالات مربوط به موضوع هست).

• زندگانی امام حسین (ع) قبل از امامت ⁽²¹⁾
• امام حسین (ع) در دوره امامت ⁽⁶¹⁾
• امام حسین (ع) و کربلا ⁽³²⁾
• تحلیل واقعه ی عاشورا ⁽¹⁴⁸⁾
• درسهایی از امام حسین علیه السلام ⁽²²⁾
• سیره و اخلاق امام حسین علیه السلام ⁽⁸⁾
• فضائل و مناقب امام حسین علیه السلام ⁽²⁰⁾
• امام حسین (ع) و نقش آفرینان حماسه ی کربلا ⁽²⁰²⁾
• امام حسین علیه السلام از نگاه قرآن و اهل بیت ⁽¹¹⁾
• امام حسین (ع) از نگاه اندیشمندان ⁽²³⁾
• امام حسین (ع) در اینترنت و رسانه ها ⁽⁴⁾
• امام حسین (ع) و عاشورا در آینه هنر و ادب ⁽¹²⁰⁾
• دعای عرفه امام حسین (ع) ⁽⁵⁾
• زیارت امام حسین (ع) ⁽³⁴⁾
• اربعین امام حسین (ع) ⁽¹⁶⁾
• امام حسین علیه السلام و عزاداری ⁽¹³⁷⁾
• قیام امام حسین (ع) و انقلاب اسلامی ایران ⁽²⁵⁾
• امام حسین (علیه السلام)، کتاب وکتاب شناسی و پایان نامه ها ⁽²⁹⁾
• امام حسین (علیه السلام)، ویژه نامه های مجلات ⁽⁷⁾

این هم لینک دانشنامه:

http://www.hawzah.net/Hawzah/Subjects/Subjects.aspx?id=4927